Rachunkowość organizacji nie prowadzącej działalności gospodarczej prowadzona jest na podstawie zapisów Ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z późn. zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie szczególnych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej (Dz.U. z 1997 r. Nr. 121, poz. 591).

Obowiązek prowadzenia rachunkowości według, przytoczonych powyżej przepisów, dotyczy osób prawnych (fundacje i stowarzyszenia), ale także jednostek, które nie podlegały rejestracji w KRS np. stowarzyszeń zwykłych czy uczniowskich klubów sportowych. Ustawa o rachunkowości jednak umożliwia stosowanie pewnych uproszczeń, jeżeli organizacja nie prowadzi działalności gospodarczej może np. zastosować uproszczenia w prowadzeniu rachunkowości, które wynikają z uproszczonego wzoru sprawozdania finansowego oraz z możliwości odstąpienia od zasady ostrożnej wyceny.

Nie mniej rozpoczęcie przez organizację działalności gospodarczej powoduje utratę powyższych uprawnień, m.in konieczność sporządzania bardziej rozbudowanego sprawozdania finansowego według wzoru określonego w ustawie o rachunkowości wzoru.

W działalności organizacji pozarządowych wyróżniamy działalność statutową i gospodarczą.

Działalność statutowa to działalność, w której realizuje się cele, dla których powołane zostało stowarzyszenie czy fundacja.

Ustawy o stowarzyszeniach i fundacjach nie definiują jednoznacznie tej działalności. Definicję taką można natomiast wyprowadzić z: par. 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z 28 grudnia 1994 r. "w sprawie szczególnych zasad prowadzenia rachunkowości dla jednostek nieprowadzących działalności gospodarczej". Zapisano tam między innymi:

" ilekroć w rozporządzeniu mowa o [...] działalności statutowej - rozumie się przez to działalność: niemającą charakteru działalności gospodarczej określoną przepisami prawa i statutem danej jednostki"

Czyli streszczając jest do taka działalność, która:

• nie spełnia przesłanek działalności gospodarczej opisanej niżej;
• podejmowana jest zgodnie z prawem;
• wypełnia zapisy statutu organizacji, który określa jej cele oraz sposoby ich realizacji.

Możemy określić że wszelkie działania, niemające charakteru działalności gospodarczej, a jednocześnie podejmowane dla realizacji celów statutowych, zaliczane są do działalności statutowej.

Definicję działalności gospodarczej zawiera art. 2 ust. 1 prawa działalności gospodarczej ( Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. prawo działalności gospodarczej Dz.U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.): "Działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy jest zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły"

Czyli streszczając jest do taka działalność, która:

• jest zarobkowa - działalność, która ma przynieść w zamierzeniu zysk;
• jest zorganizowana - działalność zorganizowana oznacza, że prowadzona jest w sposób profesjonalny, zapewniający bezpieczeństwo i pewność obrotu;
• jest ciągła - działalnością gospodarczą jest działalność mająca stały charakter, powtarzalny.